Nie czytałem żadnej innej jego książki. Właściwie nie jest to powieść, a rozważania na temat żałoby. Po śmierci żony (chorej na raka) Lewis rozpoczyna nie datowany dziennik w którym analizuje swój ból jak i wiarę. Nie wspominałem o czytaniu jej z śmiesznych może względów, bo wiem, że nie potrafiłbym wyjaśnić dlaczego ją czytam. Zapewne jak bohater „Łaskawych” Dr. Aue szukam absolutu? On szukał absolutnego zła(czy je znalazł i jakie wyciągnął wnioski to inny temat), gdy ja szukam chyba czegoś innego, czegoś co zmusi mnie do odłożenia książki ze względu na moc przekazu
. Stadium bólu nie jest łatwym tematem do analizy, próbowałem coś takiego zrobić w postaci miniaturki „Do Ani”, czy mi wyszło ,czy nie to nie mnie oceniać. Jednak wróćmy z egoistycznej dygresji.

To wszystko jednak, to filozoficzne dywagacje, do tego mogą się wydawać wydumane i nudne.

Ta książka nie była dla mnie taka. Mimo powtórzeń i dużej ilości wylanej goryczy, oglądamy nie tyle pogodzenie się z utratą osoby, a surową wiwisekcją własnego stanu ducha.  Cytat:
„Jeśli H. nie ma, nie było jej nigdy. Wziąłem kłębek atomów za żywą istotę. Nie ma i nigdy nie było żadnych ludzi, Śmieć odsłania jedynie pustkę, która zawsze istniała zamiast nich. Tzw. „Żywi” to po prostu ci niezdemaskowani jeszcze. Wszyscy to tacy sami bankruci, tylko niektórzy dotąd nieujawnieni”

Kolejnym aspektem, który mnie rusza to porównanie żałoby i bólu po stracie do uczucia niepokoju. Do stracenia celu. Niewątpliwie Lewis przeszedł przez każdy etap żałoby, nie jest to wprost pokazane, jednak wraz z czytaniem autor odkrywał przede mną kolejne swe przemyślenia i problemy.
Jak na tak małą objętość, nie jest to szybka lektura, zatrzymywałem się niekiedy, by zastanowić się nad co niektórymi zdaniami (min. nad użytym cytatem). Polecam tą lekturę tym, którzy jak ja wciąż szukają nowych wrażeń, niekoniecznie tych miłych

‎”Do portrecisty”

Tak.
Wykręć moją twarz.
Nie jestem nią.
Zmaż nos, to tylko narośl
Duch nie cuchnie
Zdeformuj oczy, nie liczą się
To co widzę nimi, nie musi być realne
Nie potrzebuję tego
To tylko worek mięsa
Zamknij w klatce portretu
Bym Ja mógł krzyczeć
Nareszcie ukazując
To czym naprawdę jestem.

Płonie żyrafa za oknem
A obok wielka żaba połyka grzesznika
ja patrzę na to
i czuję się jak ten siedzący na płótnie papież.
Zamknięty w niemym czerwonym wrzasku.
Mięso nie przestanie się ruszać.
Układa się w dziwne chrystusowe formy
Mięso nie przestanie się ruszać
Ja nie przestaję się ruszać.

Czasami chcesz się wyrazić
Powiedzieć mądre słowo
Opisać świat całym sobą
Dobre by to było
Czujesz, że to twój czas
O to moment
W którym ktoś Cię zamyka
I znowu się chowasz
W więzieniu własnych myśli
Niepewny własnego zdania
Pewny własnych słabości
Podziękuj i ukłoń się.
Zanim wejdziesz do piwnicy
Własnego niedowartościowania

zgubiłem się
na chwilę
W myśli Twojej

http://www.lastfm.pl/user/pbarwik

1st track: Trey Anastasio - Mozambique (LP Version)

10th track: Rammstein - Links 234

20th track: Trivium - Ignition

50th track: Maleńczuk & Waglewski - Bo Bog dokopie

80th track: Jay-Z and Linkin Park - Dirt Off Your Shoulder/Lying From You

100th track: Ozzy Osbourne - Lay Your World On Me

200th track: Linkin Park - What I’ve Done

300th track: Ozzy Osbourne - Trap Door

360th track: Linkin Park - Given Up

500th track: Black Label Society - No More Tears

540th track: Black Label Society - In This River

650th track: Maleńczuk & Waglewski - Piosenka meska z glosem ludzkim

800th track: Kanye West - Stronger

900th track: Pearl Jam - 05-Dissident

1000th track: Pearl Jam - 11-Leash

1500th track: Trzeci Wymiar - Zeby Zostawiac Slady (Feat. Primo)

2000th track: Ramin Djawadi - Hallway Burial

2500th track: Hespèrion XXI - Chahamezrab

3000th track: o.n.a. - Rosnie We Mnie Gniew

4000th track: Peeping Tom - Mojo (feat. rahzel & dan the automator)

4500th track: Johnny Cash - Personal Jesus

5000th track: Tadeusz Nalepa - Musisz Walczyć, Musisz Wierzyć

6000th track: Tony Iommi - Meat

8000th track: Arctic Monkeys - A Certain Romance

10000th track: Molesta Ewenement - Mowie Nie (Feat. Ten Typ Mes, Pezet, DJ.B)

15000th track: Joe Bonamassa - If Heartaches Were Nickels

17000th track: Arctic Monkeys - Cornerstone

24000th track: Rollins Band - Stop Look And Listen

Później miałem zamiar poczytać trochę z tego, ale zacząłem improwizować po prostu i chyba dobrze(wiem, że w tekscie są błędy, ale to miało być jedynie jako odnośnik jakbym coś miał zapomnieć):

Noir 

Niewiele mogę dodać do tego klipu. Właściwie jeśli nie macie ochoty po tym co zobaczyliście napić się whiskey w brudnym barze i szukać prawdy na skorumpowanych ulicach, to ja wiele wam nie powiem. 

Czym się charakteryzuje? Kiedy powstał? Dlaczego? I w którym momencie zniknął ze sceny? 

Wielu z was kojarzy na tyle to kino z płaszczem, papierosem i blond femme fatalle.  

Jednym zdaniem można by powiedzieć, świat Noir to świat, gdzie główny bohater ma całkowicie przesrane.

Zginie na końcu, a to i tak będziecie traktowali jako w miarę happy ending.  
 

Film Noir jest to odwrotność filmu o amerykańskim śnie. Bohaterowie noir wiedzą, że normalnymi środkami nie otrzymają tego czego pożądają, dlatego łamią prawo i zbierają tego konsekwencje. W latach 40tych powstała cała masa filmów, które wtedy nazywano Murder dramas i crime thrillers. Murder dramas dotyczyły desperackich aktów przestępczych dokonywanych przez amatorów. Oglądane dziś „Podwójne ubezpieczenie” jest jednym z nich. Crime thrillers z kolei dotyczyło profesjonalnych przestępców i zazwyczaj ich punktu widzenia, tu mamy chociażby Asfaltową Dżunglę czy Krzyk miasta.

 
Noir jest o ludziach pożądających i o tym jak daleko można się posunąć by to zdobyć.  

To jest oczywiście powiedziane z punktu widzenia scenariusza. W kwestii kręcenia mówimy tu o dziwnych kątach kamery, gęstych cieniach, atmosferze upadku i niemożliwego romansu.  

Zacznijmy od podstaw. Skąd się to to nieokreślone ustrojstwo wzięło? 

Korzenie tego stylu są w amerykańskiej literaturze groszowej, tak zwanym pulp i niemieckim kinie lat 20/30tych.

Amerykańscy pisarze zainspirowani między innymi Hemingwayem i jego dialogami tempem, ogólnym męskim klimatem, zaczęli tworzyć kryminały związane z rosnącym problemem przemocy w miastach. Pisali o korupcji w policji, gangach etc. Tu możemy wymienić Hammetta, Caina Chandlera czy Burnetta. 

Tymczasem 

W Niemczech powstał ruch artystyczny zwany ekspresjonizmem

Wpierw było malarstwo, architektura

By część z tych twórców wylądowała w kinie niemieckim

I trafiła na wielkich twórców takich jak F.W. Munrau i F. Lang, , Billy Wilder, Edgar Ulmer, Fred Zinnemann, Otto Preminger, Robert Siodmak, Curtis Bernhardt. W kwestii tego co zrobili zaznaczę tylko dwóch pierwszych z nich, by dać wam posmak :

Nosferatu z 1922, który jak wiemy tak naprawdę był kradzieżą pomysłu Stefanie Mayer,

Metropolis pierwsze poważne SF i nie naprawdę wycieczka na księżyc to ładny filmik, ale Metropolis wymyślił połowę pomysłów, które scenarzyści amerykańscy zajeżdżają do dziś.

Gabinet Dr Caligari pierwszy horror, noir, thriller psychologiczny, który naprawdę jest pięknie zrobiony Były to filmy bardzo stylizowane, teatralne i bardzo pięknie wyglądające. Wiele z ich wczesnych filmów (zwłaszcza Fritza Langa „M”) mówił subtelnie o rosnącym strachu w społeczeństwie i w pewien sposób o nazizmie. Co oczywiście musiało doprowadzić do ich ucieczki z Niemiec. 

We wczesnych latach 40tych połączenie tych amerykańskich pisarzy z stylem niemieckich emigrantów pozwolił na stworzenie kina noir, dokładnie w latach, gdy obydwie nacje zabijały się nawzajem. Zanim można było się zorientować dojrzali te filmy Francuscy krytycy i nazwali te filmy noir. Kinem czarnym, mówimy tu o roku 1946. Nikt w USA w tamtym czasie świadomie nie robił kina noir.  

To są jego początki

Jednym z pytań, które można sobie zadać omawiając ten temat jest skąd w tak optymistycznym i absurdalnie optymistycznym kraju jak USA mógł się pojawić styl i fabuła niczym z kina moralnego niepokoju?

Scenarzyści jak i niektórzy reżyserzy  wspomniani wcześniej musieli odbywać służbę wojskową, a to w trakcie II wojny światowej, mogło przyznacie zmienić trochę światopogląd. Mimo, że wspomina się często film z 1940 roku „Stranger from 3rd floor” jako pierwszy film, wydaje mi się to za szybko, amerykanie jeszcze nie poznali wtedy głębi ludzkiej deprawacji. Styl tego filmu już zaczyna ukazywać rosnący niepokój artystów. Jednak dopiero później naprawdę się rozkręcili.

Myślę, że 1944 rok to szczyt formy Noir, filmów wychodziło dużo, ale często były po prostu słabe. W 1944 wyszły Podwójne Ubezpieczenie, Laura, Kobieta z okna czy Murder My sweet. Były to świetne filmy, a przy okazji? Zarobiły na siebie.

A to w Hollywood nazywamy początkiem trendu. Skoro coś się sprzedaje, trzeba robić tego więcej.

Do tego stopnia, że środek  Ameryki, ten najbardziej konserwatywny zaczął narzekać na interpretacje miejskiego życia w amerykańskich kinach.

Jedną kwestię chciałbym poruszyć. Noir to niezależnie od jakości i wspaniałości kino klasy B. Filmy były niskobudżetowe, co miało swoje plusy.  
po pierwsze cenzorzy patrzyli przez palce na scenariusz, dzięki czemu, filmy te mają o wiele ostrzejsze dialogi i więcej seksualnego napięcia niż reszta Hollywood. 
Drugim interesującym aspektem(wręcz plusem), był fakt, że z powodu niskiego budżetu, reżyserzy musieli bardzo często improwizować i kombinować jak koń pod górkę komponując scenę. Ograniczony czas zmuszał do zacieśnienia fabuły. Co więcej masz mało pieniędzy, a plan zdjęciowy nie odpowiada.  
Co robisz ?

Nakładasz na scenę głęboki cień. Aktor ma problem z odegraniem sceny? Inne oświetlenie, które prowadzi do tego, że nie widać jego oczu, co ułatwia mu sprawę.  
Inny przykład, aktorzy mają scenę do odegrania, plan jest mały, nie możesz rozbić sceny na pojedyncze rozmowy. Chwila kombinacji i kamera ogarnia nagle 3 plany, bo wszystkich aktorów wsadzasz w jedną scenę, po prostu ktoś wejdzie w odpowiednim momencie. Dla dobrego to zapewne kilkanaście minut roboty.

Stąd wspominałem o artystach z kina niemieckiego, nie tylko liczyły się ich umiejętności, a umiejętność improwizacji. Mamy tu do czynienia z wczesnym kinem, jak nie miałeś środków, to obchodziłeś problem z innej strony.

Magia.

Ludzie myślą bardzo często, że kino tego okresu to wyidealizowane obrazki z śmieszną próbą przemocy i co najwyżej pocałunkami w usta. I w większości mają rację. Jednak ten styl pozwalał sobie na więcej, używając dwóch najsilniejszych cech jakie kino ma do zaoferowania

- dobre aktorstwo

-dobry scenariusz

Widownia, chyba, że jest złożona z kompletnych idiotów, pojmie że ta dana scena tak naprawdę dotyczy, faktu, że ten pan i ta pani nie mówią naprawdę o lampce winna czy czymś takim, a o fakcie, że bardzo chcą się przelecieć.  
Tylko nie mogą tego powiedzieć.

Seksualne podteksty to ważna cecha tego stylu, ten nastrój napięcia i tak zwanego doomed romance, to coś co tworzy Noir. Wiele z tych filmów dotyczyło mężczyzn zamieszanych w zdradę, jest to kino, gdzie kobiety tak naprawdę rządziły, głównie dlatego, że scenarzyści zdawali sobie sprawę jaka siła drzemie w świadomego użycia seksapilu.

Z kwestii subtelnych cech, proponuje małą zabawę, gdy będziecie oglądali kino Noir. Przyjrzyjcie się na odpalanie papierosa, często jeden aktor odpala dwa papierosy i jednego podaje kobiecie, lub odwrotnie. To nie przypadek w tym danym przypadku to symbolika.

Jak już jesteśmy w tym temacie, to wspomniana improwizacja reżyserska pozwalała na jedną z moich ulubionych cech, czyli zabawę cieniem.

Cień w kinie Noir nie ma zakrywać cech bohaterów, on je wyjawia. Mam nadzieje, że chociażby w oglądanym dziś filmie zauważycie to.

W Noir cały świat ma szansę przedstawiać emocję bohatera.

Bohaterów tego stylu było wielu, Huprey Boghart, Robert Mitchum, Barbara Stanwyck, Joan Crawford, Marie Windsor, i wiele wiele innych. Z reżyserów to oczywiście wspomniani Billy Wilder, czy Fritz Lang, ale i Robert Siodmak, czy Anthonny Mann.

James Ellroy twórca L.A. Confidential powiedział, że wg. Niego jest to ruch trwający od 1948 do 1958. Jest to bardzo ważne stwierdzenie, ale nie do końca prawdziwe. Co się wydarzyło w latach 50tych?

Pojawiła się telewizja.

Ludzie przestali chodzić do kin, istniało przeświadczenie, że kino jako forma rozrywki umiera, właściwie średnio raz na 20lat zjawia się taka koncepcja.  
W tym przypadku, mamy do czynienia z nie tyle upadku, co zmodyfikowania.  
W latach 50 tych Noir zaczął pojawiać w TV w formie filmów TV, ale ze względu na ich powiedzmy sobie z przymrużeniem oka brutalność i ociekanie seksem szybko musiał zniknąć. Lata 50te w amerykańskiej kulturze, to temat na całkowicie inną pogadankę, wraz z rosnącym lękiem przed ruskimi, oraz zwiększającą się cenzurą, kultura została złapana w sidła pierwszego ruchu poprawności politycznej.

Noir nie mógł przetrwać w amerykańskim społeczeństwie, nie w tym okresie, gdzie TV mówiła im, że  wszystko jest w porządku, czarni są na swym miejscu, homoseksualizm nie istnieje, nie ma rock’n'rolla, nie przejmujcie się możliwą wojną atomową. W tej atmosferze zadufania i hipokryzji tak emocjonujący styl po prostu po cichu znikł, pozostając jednym z najbardziej wpływowych styli X muzy.

Zresztą co zabawne, nie znikł tak naprawdę, bo zaraz w tym samym czasie, co zanikał w USA, niejaki Mellvile i Godard we Francji zaczęli tworzyć Nową Falę francuskiego kina, a kto obejrzy Le Samurai, to pozna protoplastę tego co nazywamy neonoir, który właściwie w USA zaczął się pojawiać już w latach 70tych i przejawia się do dziś.  

Na koniec puściłem „Podwójne ubezpieczenie”, który niezależnie od małych problemów techniczych z dźwiękiem podobał się bardzo.

Kolejka Wróblewskiego + Barańczak
„Pan tu nie stał, zwracam panu uwagę,
że nigdy nie stał pan za nami
murem, na stanowisku naszym też
pan nie stał, już nie mówiąc, że na naszym czele
nie stał pan nigdy, pan tu nie stał, panie,
nas na to nie stać, żeby pan tu stał
obiema nogami na naszej ziemi, ona stoi
przed panem otworem, a pan co,
stoi pan sobie na uboczu
wspólnego grobu, panie tam jest koniec,
nie stój pan w miejscu, nie stawiaj się pan, stawaj
pan w pąsach na szarym końcu, w końcu
znajdzie się jakieś miejsce i dla pana”

„Upadek Ikara” Pieter Bruegel i Różewicz

Tadeusz Różewicz
„Prawa i obowiązki”

Dawniej kiedy nie wiem
dawniej myślałem że mam prawo obowiązek
krzyczeć na oracza
patrz patrz słuchaj pniu
Ikar spada
Ikar tonie syn marzenia
porzuć pług
porzuć ziemię
otwórz oczy
tam Ikar
Dawniej kiedy nie wiem
dawniej myślałem że mam prawo obowiązek
krzyczeć na oracza
patrz patrz słuchaj pniu
Ikar spada
Ikar tonie syn marzenia
porzuć pług
porzuć ziemię
otwórz oczy
tam Ikar
tonie
albo ten pastuch
tyłem odwrócony do dramatu
skrzydeł słońca lotu
upadku

mówiłem ślepcy

lecz teraz kiedy teraz nie wiem
wiem że oracz winien orać ziemię
pasterz pilnować trzody
przygoda Ikara nie jest ich przygodą
musi się tak skończyć
i nie ma w tym nic
wstrząsającego
że piękny statek płynie dalej
do portu przeznaczenia

Bellini i Grochowiak

„Co ci, mój synu?” – mówi stara, strapiona kobieta
Podtrzymując wyrozumiałe zwłoki, które ledwo zdjęto z krzyża
„Wyglądasz tak dziwnie blado,
Jakbyś dziś nie wziął do szkoły śniadania
Albo znowu się pobił tornistrami z tym łobuzem Judaszem,
Już ja jego matcę zrobię gewałt!”

Dla zmęczonej, strapionej kobiety
Wizja kłótni z matką Judasza
Nie jest łatwa
Zwłaszcza po całodziennym praniu
Krwawego całunu
I chusty Weroniki

Jan, nieśmiały przyjaciel ukrzyżowanego
Odwraca zwilgotniałe oczy w puste stronice świata
„On już nie jest chłopcem, Matko, on już jest Bogiem”
„Mój Boże – co ty wygadujesz, chłopcze?”
Roześmiała się przez łzy (to zmęczenie wzroku oparami mydła i ługu)
Matka Boska

Klimt i Pawlikowska

„Ślepa jestem. Oślepiona majem.

Nic nie wiem, prócz, że pachną bzy.

I ustami tylko poznaję,

Żeś to nie ty…”

Płaszcze, papierosy i femme fatale mile widziane.

Smakowity fragment z prelekcji: ” [...] trafiła na wielkich reżyserów takich jak F.W. Munrau i F. Lang, którzy wykorzystali ich styl do nakręcenia takich dzieł jak Nosferatu z 1922, który jak wiemy tak naprawdę był kradzieżą pomysłu Stephanie Meyer [...]„.

=====================================

W Piwnicy Rycerskiej rozpoczynamy cykl spotkań z kulturą – od razu z grubej rury! Przemek Barwik opowie nam czym jest kino noir, pokaże ciekawy film z omawianego gatunku i zaprosi do dyskusji zgromadzoną gawiedź!

=====================================

Spotkanie rozpocznie się 13 czerwca (niedziela) 2010 r. o godzinie 19.00 oczywiście w Piwnicy Rycerskiej!

Wstęp wolny!!! O dalszych szczegółach będziemy informować.

=====================================

Zapraszamy, a Wy zaproście swoich znajomych!

Laying in his own bed of filth.

It awaits.

For your lips.

For my lust.

It moves uncomfortably.

As you do in its presence.

The great slug

moves slowly but unavoidably.

He smels

your needs

The worm sleeps

In my mind

The day will come when it awakes.

Co o ironio, zmniejszyło ilość wpisów bardziej osobistych. Za miesiąc mam egzamin z angola, którego nie jestem nadal pewien. Z innej tematyki w sumie niewiele wartego wspominania. Ukochany przyjaciel zmarł, co może trochę mnie zamknęło, bo z jakiegoś powodu coraz mniej mnie wszelakie dramaty ziomków przejmują. Jakoś tak…nie chce mi się.

Możliwe, że dlatego tak się wbiłem w pisanie, o wiele łatwiej siedzieć i skrobać niż gadać z ludźmi. A jak gadam to staram się trzymać ustalonej ścieżki. Co jeśli którykolwiek z kolegów przeczyta, to już u mnie nie przejdzie. Heh. Absurd, ale norma.

Kilka razy zasiadałem do napisania tego co mi na wątrobie leży, zwłaszcza po śmierci, ale w większości byłoby to zrzędzenie, a nie lubię tego robić. „Żałoba” czy jak to nazwać jest trochę u mnie inna niż myślałem. Nadal jak chodzę po domu to wydaje mi się, że zaraz wyjdzie z pokoju, ale nie wyjdzie. To byłoby o wiele łatwiejsze to przełknięcia gdyby nie fakt, że był na tyle żywiołowy, że bez przerwy na niego się w domu wpadało. Niezależnie od chęci. Teraz zamiast nie wiem „bólu” zostało irytacja, czy wściekłość, że musiał w tak bolesny sposób umrzeć. W obcym miejscu, a był młody i całkowicie niewinny. Może się to dla was śmieszne, że za psem tak dramatyzuje, ale mam to w dupie w sumie. Nie piszę tego dla was.

(dodatkowo warto dodać, że moja karta straciła ważność, co oznacza, że musiałem wśród ludzi się zadłużyć. Czego nienawidzę. Yh)

Frustracja bezsensownością tego wydarzenia zmniejszyła u mnie podatność na przyjmowanie bzdur.  Co prowadzi mnie do jakiegoś głupiego wniosku, by ograniczyć trochę się. Coraz częściej okazuje się, że nie mam naprawdę nic do powiedzenia. A jeśli nie masz nic ciekawego do powiedzenia to po co w ogóle się pokazujesz?

Jedną z cech noir jest to, że ujęcie może oddawać stan psychiczny bohatera. Niestety w „Sokole” nie było potrzeby, ponieważ Sam Spade jest zbyt cwany by się gmatwać w w psychiczne rozterki, ale następny fim jest pod tym względem całkowicie inny.

„Phyllis Dietrichson uwodzi Waltera, sprzedawcę polis ubezpieczeniowych i namawia go, żeby ubezpieczył jej męża na wysoką kwotę, a następnie zabił. Zauroczony kobietą Walter dokonuje zbrodni. Wówczas śledztwo w tej sprawie zaczyna prowadzić jego bliski przyjaciel.”

Tyle fabuły, bo nie chcę psuć wrażenia jakie robi to małe arcydzieło. Ten noir jest o wiele ostrzejszy od poprzedniego. Dialogi są wiele bardziej dwuznaczne(co stanie się jednym z wyznaczników każdego dobrego filmu tego typu, zapewne wrócę do tego), napisał je na zlecenie Raymond Chandler(mistrz, twórca P. Marlowe).

Spójrzmy wpierw na pierwsze sceny, by wskazać styl kręcenia. Walter jedzie szaleńczo przez miasto, które jest właściwie nie oświetlone, gdyby nie światła spawarki, czy samochody. Od razu czuje się trochę ten klimat noir L.A, które bardzo często będzie terenem tego typów filmów, zaraz obok Nowego Jorku.

Gdy spotykamy naszego bohatera, kamera idzie za nim ostrożnie, ten się chwieje. Ustawia się za Walterem, którego twarzy jeszcze nie widzieliśmy, póki co wygląda na chorego, lub pijanego.  Gdy dociera do biura zaczyna monolog. Po tym następuje flashback z nałożonym narratorem.

Właściwie do tego momentu to mamy do czynienia z intrem do prawdziwego filmu. Pierwsze sceny nie mówią nic o fabule, mają jedynie zbudować nastrój.

Ważną sceną jest pojawienie się naszej femme fatale. Pojawia się w stylu klasycznej hollywoodzkiej blond piękności. Na szczycie schodów, podczas gdy kamera jest używana jako point of view bohatera. W pierwszej jej scenie oglądający widzi Phyllis oczyma bohatera. Wydaje mi się, że zjawienie się na schodach bohaterki, to umyślne działanie ze strony reżysera, lubi tą cechę (wykorzysta ją raz jeszcze w przecudownym „Bulwarze Zachodzącego Słońca”, gdzie scena ta jest na koniec i ma całkowicie inny wydźwięk).  No zresztą:

Phyllis: Mr. Neff, why don’t you drop by tomorrow evening about eight-thirty. He’ll be in then.
Walter Neff: Who?
Phyllis: My husband. You were anxious to talk to him weren’t you?
Walter Neff: Yeah, I was, but I’m sort of getting over the idea, if you know what I mean.
Phyllis: There’s a speed limit in this state, Mr. Neff. Forty-five miles an hour.
Walter Neff: How fast was I going, officer?
Phyllis: I’d say around ninety.
Walter Neff: Suppose you get down off your motorcycle and give me a ticket.
Phyllis: Suppose I let you off with a warning this time.
Walter Neff: Suppose it doesn’t take.
Phyllis: Suppose I have to whack you over the knuckles.
Walter Neff: Suppose I bust out crying and put my head on your shoulder.
Phyllis: Suppose you try putting it on my husband’s shoulder.
Walter Neff: That tears it.

Ten typ dialogu (tzw. double-entende)  jest jednym z wielu bardzo dobrych aspektów „Podwójnego Ubezpieczenia”.

Phyllis jest grana Barbarę Stanwyck, która dla mnie jest jednym z prawdziwych wyznaczników filmowego femme fatale. Niezależnie, że jest naprawdę ładna( przy okazji w tym filmie nosi blond perukę), to potrafi konkretnie zakręcić facetowi we łbie. Ma tą ostrzejszą i bardziej mroczną seksualną naturę, co pozwala podkręcić atmosferę filmu. Właśnie dzięki takim aktorkom możemy zauważyć kolejną ważną cechę noir, podteksty seksualne. W poprzednim filmie tego nie było (poza agresją na homoseksualistę), tu jednakże mamy 2 kochanków, którzy by raczej z sypialni nie wychodzili.

Naszego głównego bohatera gra świetny Fred MacMurray, który zjawi się w kolejnym dobrym filmie Wildera w „Apartamencie” (który recenzowałem o tu), w tej roli gra nie do końca bohatera, a po prostu protagonistę . Jest to kolejna cecha noir btw. filmy tego typu bardzo często  ukazują zbrodnię z punktu widzenia przestępcy.

Jego Walter, to zarazem bardzo zabawna i czarująca osoba, ale zarazem wredny, małostkowy, chciwy człowiek. Nie mówiąc, że (to nie jest spoiler, powinniście już to wiedzieć) zabija męża Phyllis, to miesza w śledztwie, kłamie i oszukuje. To jest kolejna fabularna cecha noir : Nie tyle liczy się przestępstwo, a jego psychologiczne i fizyczne konsekwencje.

Co ciekawe antagonistą tu jest ojcowska figura Waltera Edward G. Robinson( który raczej zawsze grał gangsterów i wszelakich villanów) tu gra przedstawiciela prawa. Jakby nie patrzeć, film noir stawia normalne kino na głowie, przestępca grany przez protagonistę jak osaczany przez antagonistę przedstawiciela prawa. Dodatkową ironią( i zapewne zamierzoną, bo Billy Wilder znał się na castingu), jest fakt, że Fred grał często herosów, a Robinson przestępców i morderców.

Wilder i jego współpracownicy dopracowali różne zabawy światłem i cieniem i kamerą, które w późniejszym okresie będzie wykorzystywany przez prawie każdy film noir.  Co to zabawy światłem? Zaciemnienie twarzy (zabawa dla cierpliwych, spójrzcie w jakich momentach postać ma rzucony cień na twarzy), połamane i ruchome światło( światło na początku filmu powstałe dzięki spawarce). Z tego co widziałem, można zauważyć długie ujęcia, wzmagające klaustrofobię sytuacji, wszystko to było zapożyczane z ekspresjonizmu niemieckiego. Można zauważyć w jednej z najciekawszych scen filmu, gdy Walter nie słyszy własnych kroków, a jego cień wydaje się być rozciągnięty po całym chodniku.

W zwykłym filmie amerykańskim, ciemność czy cienie, mają chować bohaterów, w filmie noir ukazują ich prawdziwe i złe oblicze.

W kluczowych scenach możemy nawet psychologicznie analizować cienie i ciemność. Gdy Walter jest wezwany przez swego szefa, zaraz po morderstwie, jego cień chowa jest właściwie niezauważalny, może to wskazywać chęć ukrycia raczkującego poczucia winy. Inne ujęcie, podczas spotkania drugiego, dochodzi do najważniejszego pytania:

„-Sprzedaje pan ubezpieczenie przeciwko wypadkom?”

To jest ważny moment, cofnijmy ujęcie trochę. Phyllis słucha Waltera, a cienie są bardzo skoncentrowane na niej. Bo Phyllis znalazła swojego człowieka i knuje.

To oraz inne cechy takie jak zabawa chronologią(film zaczyna się na końcu, po czym cofa się o kilka dni) czy narracja, tworzą świat jak i psychologiczny portret bohatera, świat kątów, cieni i dysharmonii, noir to często odwrócenie idei, światła/cieni, bohatera/przestępcy.

A teraz pytanko, które nie daje mi spokoju. Dlaczego Walter popełnia morderstwo? Na bank nie kocha Phyllis, jest to tylko żądza. Hm?

Zakończenie jest bez puenty, bez happy endu, noir nie ma uczyć, jedynie pokazywać.

To tyle jeśli chodzi o „Podwójne ubezpieczenie” mógłbym chyba bardziej po analizować, ale a) chcę by film był obejrzany b) chciałem się zmieścić w 1000 słów.  W 3 i chyba ostatniej części analizy weźmiemy na obróbkę „Tam gdzie kończy się chodnik” z początku lat 50tych, tym samym przy samym końcu, ale to chyba nie koniec mojego biadolenia.

]]> http://pbarwik.wordpress.com/2010/05/10/noir-czesc-ii-podwojne-ubezpieczenie-swiat-katow-cieni-i-dysharmonii/feed/ 0 pbarwik Najczęstszy plakat kinowy.